Θέατρο - Η φώκια (2026)
"Η φώκια" του Μάνου Θηραίου, σκηνοθεσία: Βλάσης Πασιούδης, Μάνος Θηραίος, πρωταγωνιστεί ο Βλάσης Πασιούδης.
Γράφει ο Παναγιώτης Τιμογιαννάκης
Υπάρχει η κακιά συνήθεια στις κριτικές, που περνάει και στο κοινό, να μη περιορίζονται στο συγκεκριμένο έργο, να μη συμπεριφέρονται δηλαδή ΕΡΓΟΚΕΝΤΡΙΚΑ, αλλά στη σύγκριση με κάτι προηγούμενο. Ειδικά, αν πρόκειται για νεόκοπους, ως προς την πλατιά αγορά, δημιουργούς, είτε συγγραφείς στο θέατρο ή σκηνοθέτες στο σινεμά. Η τάση να κρίνουν και να συγκρίνουν κάτι με ένα άλλο.
Αυτά όλα ως προ-εισαγωγή, επειδή έχουμε την περίπτωση του συγγραφέα ΜΑΝΟΥ ΘΗΡΑΙΟΥ, ο οποίος μετά την περσυνή επιτυχία που τόσο ευχάριστα ξάφνιασε, οι «Λέξεις των άλλων», μας φέρνει το καινούργιο του έργο, την «Φώκια». Και θα προτιμούσα να ασχοληθώ με το καινούργιο, ως κάτι αυθύπαρκτο και υπό την ιδιότητα φυσικά του ΕΡΓΟΚΕΝΤΡΙΚΟΥ, όπου κοιτάμε το έργο, τι λέει το έργο, αντί να μιλάμε για άλλα έργα του εκάστοτε δημιουργού. Με τις «Λέξεις των άλλων» τελειώσαμε, τώρα δουλειά μας είναι η «ΦΩΚΙΑ»
Κι εδώ βεβαίως και μπορούμε να μιλήσουμε για συγγραφέα, βεβαίως διότι κάποιος το έγραψε αλλά να μιλήσουμε για το τι είναι αυτό το καινούργιο έργο, ποιο βήμα κάνει ο συγγραφέας του, σε τι πάει να δοκιμαστεί.
Και το δεύτερο βήμα είναι δύσκολο μια και δεν ληθαργεί ούτε επαναπαύεται σε μια προηγούμενη επιτυχία ώστε να τη μεταβάλει σε συνταγή και να σταθμεύσει.
Το νέο βήμα έχει δυο σκέλη, δυο πόλους, πολύ ερεθιστικούς για ένα νέο συγγραφέα ο οποίος επιχειρεί να δοκιμάσει αλλά και να ελέγξει τις δυνάμεις του.
Το νέο βήμα, είναι μονόλογος. Κανονικού έργου. Όχι μονόπρακτου. Δύσκολο! Ειδικά όταν ο μονόλογος αυτός (εδώ που τα λέμε, σχεδόν κάθε μονόλογος) είναι εσωτερικός. Δηλαδή μιλά ο κεντρικός ήρωας που βρίσκεται επί σκηνής, όχι ως να μας διηγείται ή αφηγείται κάποια ιστορία αλλά σαν να απευθύνεται κάπου. Κι απευθύνεται σε ένα μωρό. Το οποίο είναι μέσα στο καροτσάκι. Φυσικά και δεν το βλέπουμε. Το έχει πάρει όμως ο μπαμπάς, μπαμπάς είναι όπως μαθαίνουμε γρήγορα από το κείμενο, και το έχει πάει βόλτα στην παραλία. Κι εκεί έχει να του πει πολλά.
Κι αυτός ο μονόλογος μας βγάζει από το ρεαλιστικό διάλογο ενός διαμερίσματος στα Πατήσια και μας μεταφέρει στο ποιητικό θέατρο, σε ένα έργο που προσπαθεί να σκάψει στα εσωτερικά, στα εσώψυχα, του ήρωά του. Κεντρικός ήρωας σε μονόλογο -μήπως είναι πλεονασμός ως έκφραση; Όχι ακριβώς, αν και το σκέφτηκα. Διότι μέσα από την αφήγηση βλέπουμε ότι εμπλέκονται κι άλλα πρόσωπα σε αυτά που μας λέει ο ήρωας απευθυνόμενος στο μωρό του. Δεν έχει σημασία αν δεν τα βλέπουμε, σημασία έχει ότι χάρη στον επεξεργασμένο θεατρικό λόγο τα αισθανόμαστε, τα νιώθουμε, είναι ανάγλυφες οι περιγραφές, είναι σαν να βλέπουμε να παίζονται οι σκηνές τους μπροστά μας, απλά καλούμαστε να κάνουμε οι ίδιοι τη διανομή των ρόλων ώστε να τους δώσει μορφή το μυαλό μας. Είναι ένας βαθιά ψαγμένος μονόλογος κι είναι αληθινή πρόκληση για τον συγγραφέα. Καθότι, χωρίς το κοινωνικό, ώστε να μας βάλει ενώπιον τέτοιων θεμάτων, μας καλεί να δούμε το θέατρο στην ποιητική του μορφή και να προσπαθήσουμε να χωρέσουμε άλλα πράγματα. Τις εσωτερικές επιθυμίες του ανθρώπου, τις ανατροπές τους, τις προδοσίες, τα χαμένα ή κερδισμένα χρόνια, το αέναο ταξίδι ή μάλλον το ταξίδι μιας αέναης αναζήτησης που κάποτε κουράζει κι άλλοτε εξοπλίζει διότι δεν παύει να είναι βάση του ανθρώπου… Κι ο συγγραφέας δοκιμάζεται σε αυτό το δύσκολο τομέα, του μινιμαλιστικού θεάτρου… Με το έργο αυτό, καλεί τον κόσμο, τους θεατές να επιβιβαστούν για ένα εσωτερικό ταξίδι… Πιστεύω ότι εδώ ο Θηραίος έβαλε τις βάσεις του παραπέρα του, να ανιχνεύσει και να προχωρήσει και να κατακτήσει στο τέλος -γιατί όχι;- το ποιητικό θέατρο, το οποίο όπως δείχνει δεν τον έχει αφήσει ασυγκίνητο. Του δίνει συγγραφικές προκλήσεις και για το γράψιμο και για τη φόρμα και για το περιεχόμενο και για την ύφανση όλων αυτών.
Το δεύτερο σκέλος του φετινού συγγραφικού προχωρήματος, είναι το να φτιάξει μέσα από το μονόλογο, ένα κείμενο για την ανάδειξη ηθοποιού. Επειδή είναι μονόλογος και θα παίξει στη Σκηνή μόνος ένας άνθρωπος, δεν σημαίνει πως υποχρεωτικά του έχεις γράψει και ρόλο ανάδειξης. Μπορεί να του έχεις γράψει ρόλο διήγησης, όπου κι εκεί πάλι υπάρχουν κανόνες θεατρικοί, κανόνες συγγραφής και τρόποι ανάδειξης ηθοποιών μέσα από έργα διήγησης. Εδώ, όμως, δεν έχουμε κάτι τέτοιο. Εδώ η αφήγηση είναι «δράση». Ο ήρωας που λέει την δαιδαλώδη συναισθηματικά ιστορία του και την απευθύνει σε αυτό το «μυστηριώδες» μωρό, είναι ρόλος ανάδειξης. Ο Θηραίος, ως συγγραφέας δείχνει κάτοχος αυτού. Κι ο ΒΛΑΣΗΣ ΠΑΣΙΟΥΔΗΣ γίνεται Αποκάλυψη. Διότι εδώ μπαίνουμε στα δύσκολα. Ναι, στο προηγούμενο έργο του εκτίμησα την άνεση, την αλήθεια, τη μη επιτήδευση, την παρουσία, του είχα επισημάνει -επειδή μας είχαν κι ένα βίντεο στην παράσταση- για κινηματογραφικά προσόντα, ότι τον θέλει ο φακός, να μην το αφήσει ανεκμετάλλευτο. Στο τωρινό έργο έρχεται και δείχνει ότι δεν είναι μόνο φακός, μα είναι κι η Σκηνική Παρουσία. Ο Πασιούδης εξουσιάζει απολύτως τη Σκηνή, το ρόλο, τον εαυτό του, την τεχνική του, το λόγο του και τις ανάσες του, χρωματίζει χωρίς επίδειξη, η δεξιοτεχνία όμως, προβάλλεται από μόνη της κι εδώ έχουμε πλέον ένα άλλο θέμα. Τη συνεύρεση συγγραφέα και ηθοποιού όπου ο ένας εξελίσσει το γράψιμό του και προς μεριά δημιουργίας υψηλών ρόλων κι ο έτερος ανταποκρίνεται δίνοντας τις άπειρες διαστάσεις αυτού του εγχειρήματος. Ξαφνικά ο ηθοποιός, ο Πασιούδης, βρίσκεται να είναι συν-δημιουργός στο συγγραφικό πόνημα του Θηραίου. Άλλωστε συνυπογράφουν στη σκηνοθεσία, κι αυτό τι σημαίνει; Ποια είναι η σκηνοθεσία σε ένα τέτοιο έργο; Και γενικότερα; Αλλά ειδικά εδώ; Ποια είναι η Σκηνοθεσία; Οι συγγραφικές κατευθύνσεις του ενός κι οι ερμηνευτικές εμβαθύνσεις του άλλου.
Άβατον
Παραστάσεις: Σάββατο στις 21:30
Για περισσότερες κριτικές ταινιών, θεατρικών παραστάσεων, τηλεοπτικών σειρών και παρουσιάσεις κινηματογραφικών αιθουσών, ακολουθήστε το Cinemano στο Instagram.
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου