And justice for all (1979)

Ελληνικός τίτλος: Δικαιοσύνη για όλους

Δικαστικό δράμα της Columbia σε σκηνοθεσία Νόρμαν Τζούισον, με τους Αλ Πατσίνο, Τζων Φόρσάιθ, Τζακ Γουώρντεν, Λη Στράσμπεργκ, Τζέφρυ Τάμπορ, Κριστίν Λάχτι.

Ένας συνήγορος υπεράσπισης βρίσκεται μπροστά σε ένα μεγάλο δίλημμα όταν καλείται να υπερασπιστεί τον δικαστή με τον οποίο τους ενώνει σχέση μίσους, όταν εκείνος κατηγορείται για βιασμό. Εν μέσω υποθέσεων που βαλτώνουν, των πελατών του που αναζητούν δικαίωση και ενός συστήματος που ελέγχεται -φαινομενικά- εκ των έσω, ο Άρθουρ Κέρκλαντ οφείλει να επιλέξει ανάμεσα στο καθήκον και την ηθική.

Η Βάλερι Κέρτιν και ο Μπάρυ Λέβινσον υπογράφουν το βραβευμένο με Όσκαρ σενάριο μιας ταινίας που έμεινε στην ιστορία του σινεμά, παρ' ότι διατήρησε μια σιωπηλή υπεροχή, χωρίς να γίνει ποτέ κραυγαλέα μέλος των "άχαστων" ταινιών που ανίδεοι ημιμαθείς συμπεριλαμβάνουν στις λίστες τους. Η "Δικαιοσύνη για όλους" είναι ένα εξαιρετικό φιλμ, εκεί στις παρυφές των '80s, την εποχή που ο αμερικανικός κινηματογράφος και τα στούντιο του Χόλυγουντ άλλαζαν ανεπιστρεπτί -τότε προς το καλύτερο. Είχε προηγηθεί, βλέπετε, η δεκαετία των '70s, όταν στις μαρκίζες φώτιζαν τα ονόματα σκηνοθετών που στα μάτια των θεατών της εποχής "πειραματίζονταν" εκτός του παραδοσιακού πλαισίου, περνώντας το Χόλυγουντ στην εποχή του "ανεξάρτητου" σινεμά υπό τη σκέπη των μεγάλων στούντιο. Η Columbia είχε πρωτοστατήσει σε αυτόν τον τομέα από τα τέλη των '60s και πλέον ήταν έτοιμη να αγκαλιάσει αυτό το νέο σινεμά όχι μόνο ως διανομέας του αλλά και ως παραγωγός.

Για να επιστρέψω στο σενάριο, από όπου και ξεκίνησα τούτον εδώ τον κριτικό σχολιασμό, οφείλει κανείς να δει και να ξαναδεί την ταινία για να εκτιμήσει όχι μόνο τους κατά ριπάς διαλόγους αλλά και την έμφυτη θεατρικότητα ορισμένων σκηνών που ταυτίζονται πλήρως με το "θέατρο" που πολλές φορές παίζεται εντός της δικαστικής αίθουσας. Χωρίς να φοβάται ούτε στιγμή το μαύρο χιούμορ και την ειρωνεία, η ιστορία αγγίζει με θράσος τα όρια της υπερβολής και του γελοίου, εκθρονίζοντας βίαια θεσμούς και χαστουκίζοντας δυνατά την υποκρισία της δήθεν αδέκαστης αλήθειας. Με ρυθμούς που κόβουν την ανάσα -χάρη και στο εξαιρετικό μοντάζ του Τζων Φ. Μπέρνετ- και γρήγορες σκηνές ντοκυμαντερίστικης σχεδόν ακρίβειας, η ταινία οδηγείται μα μαεστρία στην τραγωδία του φινάλε και σε εκείνον τον αξέχαστο μονόλογο του Αλ Πατσίνο στο δικαστήριο, ο οποίος περιγράφει σεμιναριακά το πώς πρέπει να είναι ένα φινάλε. 

Εντυπωσιακή η σκηνοθετική ορμή του Νόρμαν Τζούισον που εκείνα τα χρόνια έγραφε ιστορία στο παγκόσμιο σινεμά, αναδεικνύει στη λεπτομέρειά τους τους χαρακτήρες χωρίς ποτέ να φλυαρεί, με την κάμερα άλλοτε να τρέχει ασθμαίνοντας σε ύφος τηλεοπτικού ρεπορτάζ και άλλοτε να στέκει ήσυχη και να χαρίζει εικόνες με βάθος και κινηματογραφική ουσία -με την αρωγή και της φωτογραφίας του Βίκτωρ Τζ. Κέμπερ. Ο Ντέηβ Γκρούσιν υπογράφει με μαεστρία την κόντρα μουσική, ενώ αξέχαστοι θα σας μείνουν δύο συμπληρωματικοί ρόλοι, αυτοί του Τόμας Γουέιτς που από δικαστική γραφειοκρατία παρέμεινε στη φυλακή επί ενάμιση χρόνο επειδή δεν άναβε το πίσω φως του αυτοκινήτου του, καθώς και του Ρόμπερτ Κρίστιαν που υποδύεται με συναισθηματική ακρίβεια μια τραβεστί. Για τον Αλ Πατσίνο τι να να πει κανείς, πέραν του ότι αποτελεί συνώνυμο της "μεθόδου" την οποία οδηγεί σε κινηματογραφικό μεγαλείο ακόμα και στις στιγμές που διακριτικά ξεφεύγει στην υπερβολή, γνωρίζοντας μεν πόσο εξαίρετος είναι αλλά χωρίς ποτέ να κομπάζει γι' αυτό μπροστά στην κάμερα. Θα σας φανεί αστείο, αλλά από την πρώτη φορά που είχα δει την ταινία σε βιντεοκασέτα κάπου εκεί στο 1987, το μοναδικό που μου έμεινε αποτυπωμένο βαθιά στη μνήμη είναι το still frame του Πατσίνο, στα σκαλιά του δικαστηρίου, ενόσω πέφτουν οι τίτλοι τέλους. Αυτό το βλέμμα και αυτή τη στάση στο σώμα του, ο εγκέφαλος δεν μπορεί να τα διαγράψει ποτέ. Εξ ου και η δική του υποψηφιότητα για Όσκαρ Α' Ανδρικού -το οποίο έχασε από τον Ντάστιν Χόφμαν για το "Κράμερ εναντίον Κράμερ".

Για περισσότερες κριτικές ταινιών, θεατρικών παραστάσεων, τηλεοπτικών σειρών και παρουσιάσεις κινηματογραφικών αιθουσών, ακολουθήστε το Cinemano στο Instagram.