Θέατρο - Ο ξεπεσμένος δερβίσης (2025)
"Ο ξεπεσμένος δερβίσης" του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, μουσική-σύλληψη: Φένια Παπαδόδημα, σκηνοθεσία: Κατερίνα Γεωργουδάκη, επί σκηνής: πιάνο-ερμηνεία: Φένια Παπαδόδημα, τύμπανα: Παναγιώτης Κωστόπουλος, μπάσο-ηχητικά τοπία: Γιώργος Παλαμιώτης.
Ο "Ξεπεσμένος Δερβίσης", γραμμένος το 1897, ανήκει στη χρυσή περίοδο διηγημάτων του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, όταν με έναν τρόπο μαγικό συνέθετε τον λυρισμό με την ηθογραφία για να αποτυπώσει στις λέξεις μοναδικές λεπτομέρειες της εποχής και συνάμα συναίσθημα, καρδιά και ψυχή. Γύρω από τον σταθμό του Θησείου το φθινόπωρο του 1896 μάς ταξιδεύει ο Παπαδιαμάντης, όταν είχε κάνει την εμφάνισή του από το πουθενά αυτός ο παράξενος ξένος, με τα πλουμιστά τα ρούχα του, με το σαρίκι του, με το τσιμπούκι του και τα ψαρά, σγουρά του γένια. Δεν είχε πού να μείνει και περνούσε τις νύχτες του στο καφενείο που είχε 24ωρη άδεια λειτουργίας από την Αστυνομία. Εκεί τον φίλευαν, εκεί έπινε τη μαστίχα του, εκεί έπαιζε τους αμανέδες με το νάι του, για να ευχαριστήσει εκείνους που τον φρόντιζαν. Μόνο που ένα βράδυ, το καφενείο παρέμεινε κλειστό, από το γινάτι του νέου αστυνομικού διευθυντή, και ο Δερβίσης (έτσι τον έλεγαν, δεν ήξεραν ούτε ποιος ήταν ούτε τι ήταν ούτε πώς είχε βρεθεί στην Αθήνα ούτε από πού) αναζήτησε καταφύγιο στη σήραγγα που θα πήγαινε το τραίνο από το Θησείο στο Μοναστηράκι και στην Ομόνοια. Κι εκεί, στο απάγκιο και στο σκοτάδι και στην παγωνιά και στη σιγουριά του σκότους, έκανε παρέα στη μοναξιά του παίζοντας το νάι του και αντήχησε η νύχτα και οι κίονες του Θησείου και μαζί ολόκληρη η ιστορία αυτού του τόπου.
Θαυμάζω τους ανθρώπους που εμπνέονται από τις λέξεις και ζηλεύω όταν ακούν, σε αυτές ακριβώς τις λέξεις, μελωδίες. Νότες φαίνεται λοιπόν πως έβλεπε η Φένια Παπαδόδημα στις σελίδες του "Ξεπεσμένου Δερβίση" και κάπως έτσι προέκυψε αυτό το μικρό, πλήρως απρόσμενο διαμαντάκι στη σκηνή του θεάτρου Μπέλλος, που μοιάζει με ξεχωριστό είδος από μόνο του. Κάπου ανάμεσα σε συμφωνικό έργο τσέπης και σε μονόλογο-μιούζικαλ δωματίου, το διήγημα του Παπαδιαμάντη απογειώνεται στο ημίφως της σκηνής (φωτισμοί: Panas) και βυθίζεται στο μυαλό και στην ψυχή και στις μνήμες τις συλλογικές, τις κρυμμένες στο DNA μας που έχουν ποτίσει ολόγυρα την πόλη, με τη Φένια Παπαδόδημα, μπροστά από ένα κάδρο που ζωντανεύει σαν μαγεμένο, να δίνει πνοή, κατανυκτική σχεδόν, στο κείμενο του "Δερβίση" και να το παντρεύει με μουσικές έθνικ και τζαζ και παραδοσιακές και τραγούδια που ακούγονται αλλόκοσμα και συνάμα σαν λειτουργία σε μοναχικό ξωκκλήσι. Συναυλία και παράσταση σε μια ζεστή αγκαλιά που δεν απευθύνονται στο μυαλό αλλά στην ψυχή και στο μέσα μας που χρόνια αναζητά να ακούσει μάταια αυτό το κάλεσμα του νάι του Δερβίση μέσα στη νύχτα, να ξυπνά τους κίονες και τα ντουβάρια αυτής της πόλης και να τα κάνει ένα με τους ανθρώπους που τα προσπερνούν αδιάφορα και με όλους όσοι είχαν προηγηθεί, σαν σπόρος των γενιών που ακολούθησαν. Σαν μαγεμένοι οι συνοδοιπόροι της, ο Παναγιώτης Κωστόπουλος και ο Γιώργος Παλαμιώτης γεννούν ήχους και πλάθουν εικόνες, σαν ταξιδευτές ασάλευτοι, σε ένα ηχητικό τοπίο κρυστάλλινο και απαράμιλλης καθαρότητας, το οποίο πολλά μεγάλα θέατρα θα έπρεπε να ζηλέψουν. Το είδα μια μίζερη Δευτέρα, με κρύο και βροχή, μα όταν βγήκα από το θέατρο, τα δρομάκια προς το Μοναστηράκι, ακόμα κι ο Ηλεκτρικός ο ίδιος, φάνταζαν πιο όμορφα από ποτέ. Και δεν μπορούσα να μην σκεφτώ, πως αν μιλούσαμε ακόμα τη γλώσσα του Παπαδιαμάντη, οι λέξεις και όσα νιώθουμε θα είχαν περισσότερο νόημα τελικά, μακριά από τον εκχυδαϊσμό του σήμερα. Θαρρώ πάντως πως όποτε διασχίζω από εδώ κι εμπρός με το τραίνο τη σήραγγα, θα απομονώνω τον θόρυβο και θα αναζητώ τις μελωδίες από το νάι του Δερβίση. Καλή σας διασκέδαση.
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου